OPIS: nietolerancja glukozy i podwyższenie cukru we krwi spowodowane nieprawidłowym wydzielaniem insuliny i upośledzonym jej działaniem w tkankach obwodowych, przebiegające bez skłonności do zakwaszeń; obejmuje 80% wszystkich przypadków cukrzycy.

Uwarunkowania genetyczne: znaczna, uwarunkowana poligenowo skłonność do zachorowań rodzinnych; niemal całkowita zgodność zachorowań u bliźniąt jednojajowych.

Częstość występowania:

• zapadalność:
  • mężczyźni:230/100 000,
  • kobiety: 340/100 000,
• rozpowszechnienie choroby:
  • 5000/100000,
  • większe w pewnych grupach ludności, np. w plemieniu Indian Pima - 35%.

Wiek: zwykle po 40 roku źycia.

Płeć: w populacjach kaukaskich: u kobiet częściej niż u mężczyzn.

OBJAWY: 

• wynikające z podwyższonego poziomu cukru we krwi i jej powikłań: uszkodzenia nerek, uszkodzenia nerwów i uszkodzenia siatkówki oka,
• wielomocz,
• wzmożone pragnienie,
• wzmożony apetyt,
• utrata masy ciała,
• osłabienie,
• zmęczenie,
• częste infekcje.

CZYNNIKI RYZYKA: 

• występowanie rodzinne,
• cukrzyca w czasie ciąży.

TRYB LECZENIA: regularne kontrole ambulatoryjne z wyjątkiem przypadków powikłanych i stanów nagłych, takich jak znaczne podwyższenie cukru we krwi, śpiączka hiperosmolarna i ciężkie infekcje.

LECZENIE OGÓLNE: 

• kontrola stężenia glukozy w surowicy krwi lub w moczu w warunkach domowych,
• regularne badania pod kątem powikłań: uszkodzenia siatkówki, uszkodzenia nerwów obwodowych, uszkodzenia nerek.

AKTYWNOŚĆ ŻYCIOWA: regularna gimnastyka (aerobik) poprawia tolerancję glukozy oraz zmniejsza zapotrzebowanie na leki.

DIETA: 

• Amerykańskie Towarzystwo Diabetologiczne (ADA) wydaje zalecenia dietetyczne dla osób z cukrzycą insulinoniezależną; najważniejszym punktem zaleceń jest podkreślenie konieczności zmniejszenia masy ciała u osób otyłych;
• dieta jest podobna do zalecanej przez Amerykańskie Towarzystwo Chorób Serca - obejmuje zwiększoną zawartość złożonych węglowodanów, ograniczoną ilość tłuszczu i umiarkowane ilości soli i alkoholu,
• samo leczenie dietetyczne nierzadko wystarcza do odpowiedniego wyrównania metabolicznego w NIDDM.

INFORMACJA DLA CHOREGO: 

• szkolenie pacjenta z NIDDM jest podstawą leczenia; powinno ono dostarczać informacji na temat choroby, leczenia farmakologicznego, samokontroli, higieny stóp, aktywności fizycznej i postępowania dietetycznego,
• zaleca się przynależność do grup pomocy, zwłaszcza tych, które mają świadectwo ADA.

MONITOROWANIE PACJENTA: 

• częstość kontroli zależy od dyscypliny chorego oraz od stopnia wyrównania homeostazy metabolicznej; zwykle zaleca się badania co 2-4 miesiące.
• wywiad dotyczy objawów i stężeń glukozy oznaczanych w warunkach domowych,
• poziom cukru we krwi na czczo,
• badanie dna oka,
• badanie układu krążeniowo-oddechowego,
• badanie stóp pod kątem obecności owrzodzeń, niewydolności tętniczej, neuropatii,
• po 5 latach trwania choroby raz w roku powinny być wykonywane: badanie okulistyczne, ocena wydalania białka z moczem i stopnia niewydolności nerek.

ZAPOBIEGANIE: unikanie przyrostu masy ciała oraz otyłości, a także kontynuowanie regularnych ćwiczeń fizycznych mogą zapobiec wystąpieniu NIDDM lub je opóźnić.

PRZEBIEG CHOROBY I ROKOWANIE: 

• utrzymanie prawidłowego poziomu cukru może opóźnić powikłania cukrzycy, a nawet im zapobiec,
• u osób podatnych powikłania zaczynają się pojawiać po 10-15 latach trwania choroby, ale mogą być obecne także już przy rozpoznaniu, ponieważ NIDDM przez wiele lat może nie być rozpoznana.